Hành trình tìm về nguồn cội

0
92

​Nằm trong kế hoạch đào tạo của Nhà trường, sáng ngày 25/12/2019, Khoa Triết học Mác – Lênin phối hợp với Tiểu đoàn 7 Trường Sĩ quan Chính trị đã tổ chức chuyến nghiên cứu thực tế cho đối tượng học viên đào tạo giáo viên chuyên ngành Triết học GV15. Chúng tôi có dịp được tham gia chuyến đi cùng đoàn. Hoạt động này diễn ra sau khi kết thúc học phần môn Tôn giáo học và địa điểm được lựa chọn cho hoạt động ngoại khóa lần này là Chùa Dâu và chùa Bút Tháp, những ngôi chùa cổ gắn liền với sự hình thành và phát triển của Phật giáo Việt Nam, tọa lạc tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, vùng đất thấm đẫm truyền thống văn hóa.​

​Điểm dừng chân đầu tiên trong cuộc hành trình về với xứ Phật là chùa Dâu hay còn gọi là chùa Diên Ứng. Trước mắt chúng tôi là hình ảnh ngôi chùa cổ kính linh thiêng mà gần gũi gợi nhắc đến hình ảnh mái chùa quen thuộc ở quê nhà. Ngay từ ngoài cổng, chúng tôi đã nghe văng vẳng tiếng kinh kệ hư huyền. Bước qua cổng tam quan ai ai cũng thư thái mở rộng tâm hồn đón nhận cái bình yên chốn cửa chùa. Tại đây, qua lời hướng dẫn của đại diện Sở văn hóa Bắc Ninh, chúng tôi được tìm hiểu về lịch sử, kiến trúc, phong tục lễ hội truyền thống cũng như những câu chuyện huyền tích của chùa Dâu. Nét cổ kính, u huyền của cảnh chùa đã cuốn hút sự khám phá của các thành viên. Chính ở đây chúng tôi đãhiểu hơn về sự giao hòa giữa tư tưởng Phật giáo chính thống với văn hóa tâm linh mang tinh thần bình dân, thuần phác. Lại thấy ở đây một minh chứng rõ nét cho quá trình tiếp biến văn hóa, Việt hóa những giá trị tinh thần khi nhập nội.

​Trong cuộc trò chuyện với đoàn, vị sư trụ trì có giảng giải thêm: “Trước khi đạo Phật được truyền bá vào nước ta, người dân bản địa đã có truyền thống thờ thần Nước và các vị thần thiên nhiên phù trợ cho nền sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó là tín ngưỡng thờ Mẫu tự ngàn xưa của dân tộc đã ăn sâu, bám rễ vào tâm khảm con người. Chùa Dâu với đạo thờ tứ Pháp chính là sự dung hòa giữa đạo Mẫu của tín ngưỡng dân gian với đạo Phật cùng nhiều yếu tố khác để hình thành nên những nét đặc sắc của chùa Dâu nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung”.

​Đến với chùa Dâu, đoàn còn được nghe những huyền tích gắn với lịch sử ngôi chùa, nhất là câu chuyện về nàng Man Nương. Chuyện kể rằng. Man Nương cô gái kẻ Mèn (Thuận Thành – Bắc Ninh) mộ đạo Phật, nằm ngủ quên trước cửa, sư Khâu Đà La vô tình bước qua mà thụ thai sinh ra một người con gái, tiền thân của Phật tứ Pháp, mây, mưa, sấm, chớp thờ ở vùng Dâu rồi lan tỏa sang nhiều nơi khác. Câu chuyện được giải thích đó là sự mầu nhiệm của thiên nhân hợp khí. Nhưng qua những bài giảng trên lớp, cùng những kiến thức về Phật giáo mà học viên đã được tìm hiểu, các em hiểu rằng thực chất đó là cuộc hôn phối, sự hòa hợp giữa đạo Phật và tín ngưỡng bản địa.

​Tạm biệt chùa Dâu, đoàn tiếp tục cuộc hành trình đến với chùa Bút Tháp, ngôi chùa cổ với kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc được xếp hàng kiệt tác của chùa chiền tại Việt Nam. Chùa Bút Tháp hay còn gọi là Ninh Phúc tự tọa lạc trong 1 khuôn viên rộng bên bờ nam con sông Đuống hiền hòa. Trải qua mấy trăm năm nhưng chùa vẫn giữ được vẻ đẹp trong sự thăng biến của bao đời.

​Theo chỉ dẫn của thầy trụ trì đoàn chúng tôi được tận mắt chiêm ngưỡng hệ thống tượng thờ cổ có niên đại hàng trăm năm như: Tượng các vị bồ tát, tượng hộ pháp, tượng các vị la hán, trong đó có những pho rất quý nổi tiếng khắp cả nước được giới nghiên cứu đánh giá là khuôn mẫu của tượng Phật giáo Việt Nam. Nổi bật nhất là bức tượng bồ tát quan thế âm nghìn tay nghìn mắt, là bức tượng gỗ lớn nhất Việt Nam, kiệt tác độc nhất vô nhị về tượng phật và nghệ thuật tạc tượng. Trong Tích Thiện am là Cửu phẩm liên hoa cao 9 tòa với những bức phù điêu được trạm khắc tinh xảo. Tháp Báo Nghiêm cũng là 1 kiến trúc quý, thờ hòa thượng Chuyết Chuyết, cao 5 tầng với phần đỉnh xây bằng đá xanh, trông xa tháp như chiếc bút vươn thẳng giữa trời cao. Theo chân thầy trụ trì đi dọc khuôn viên của chùa, chúng tôi nhận thấy trải qua bao dặm dài lịch sử, cho đến ngày nay chùa Bút Tháp vẫn giữ trong mình những giá trị đặc sắc, xứng đáng là 1 di tích Phật giáo độc đáo nhất của Việt Nam.

​Là một trong những người phụ trách đoàn đồng thời cũng là giảng viên trực tiếp tham gia giảng dạy, đồng chí Đại úy Nguyễn Văn Chín chia sẻ: “Đối với học viên GV15 chuyến đi này mang nhiều ý nghĩa. Đây là dịp để các em có thể tìm hiểu, nghiên cứu thực tế làm sáng rõ những kiến thức về Tôn giáo đã được học.Hơn nữa chỉ còn mấy tháng là kết thúc khóa học, trở lại Bắc Ninh lần này là trở về với cái nôi, cuội nguồn của Phật giáo Việt Nam tôi tin rằng đó sẽ là một kỉ niệm đẹp để rồi sau khi ra trường các em mang theo trong hành trang của mình trên khắp mọi miền Tổ quốc”.

Di sản văn hóa chùa Dâu, chùa Bút Tháp tự ngàn đời vẫn luôn là niềm tự hào của người dân cả nước. Đến chùa Dâu, chùa Bút Tháp hôm nay sau rất nhiều thăng trầm của thời gian, chúng tôi vẫn cảm nhận được một không gian cổ kính đặc biệt với những dấu ấn văn hóa xưa vẫn còn rất đậm nét. Người ta hay nói về sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại thì ở đây chúng tôi cảm nhận được sâu sắc điều đó. Những ngôi chùa cổ cất giữ tất cả những huyền tích của mình và thêm vào đó những nét mới nhưng nó đã được lưu giữ ở một nơi rất đặc biệt đó là trong tâm khảm mỗi người dân Bắc Ninh và mỗi người con đất Việt. Để rồi một ngày cũng như biết bao ngày, sau những nhọc nhằn của cuộc sống họ lại tìm về nơi đây để tìm lại cho mình chút thanh thản và bình yên.

​Đối với chúng tôi, đây còn là dịp được về với cội nguồn của đạo Phật nước Nam, tìm về với bầu sữa ngọt lành để nuôi dưỡng tâm hồn mình. Đúng như lời chia sẻ của đồng chí Thượng sỹ Đào Trọng Anh Dũng: “Đây là lần đầu tiên em đến với chùa Dâu và chùa Bút Tháp. Đứng giữa không gian cảnh chùa, được thả hồn mình theo tiếng chuông chùa, tiếng kinh kệ ngân nga vang vọng, được chạm tay vào từng đường nét, từng khắc trạm thấm đẫm dấu tích văn hóa trong lòng em lại dâng lên những cảm xúc khó tả cùng với niềm tự hào về những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của quê hương, lại càng nhắc nhở mình có ý thức trong việc bảo tồn giữ gìn những giá trị đặc sắc này”.

Tạm biệt chùa Bút Tháp, tạm biệt Bắc Ninh, chúng tôi lên xe trở về kết thúc hành trình trong niềm tiếc nuối bâng khuâng khó tả. Chuyến đi lần này đã giúp chúng tôi hiểu thêm về Phật giáo Việt Nam về tín ngưỡng dân gian và những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc của dân tộc. Đây cũng là dịp để gắn kết hơn tình cảm thầy trò, tình đồng chí, đồng đội, làm phong phú hơn những tháng ngày quân ngũ của chúng tôi. Chúng tôi đi, để lại sau lưng tiếng chuông chùa ngân vọng. Những thanh âm như dòng nước mát chảy len lỏi êm đềm trong tâm hồn chúng tôi.

Tác giả: Vũ Thị Ngát

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here